Loslaten

Het klinkt zo eenvoudig als woord, bijna licht.
Alsof er een moment zou komen waarop alles helder is. Alsof je wakker wordt en denkt: nu weet ik het.
Helaas gaat het zelden zo. En bij afscheid al helemaal niet.

Loslaten betekent niet vergeten. Het betekent niet dat de liefde minder wordt, of dat de pijn er niet meer mag zijn.
Loslaten gaat vaak niet over het dier zelf laten gaan, maar over hoe je hem of haar met je meedraagt wanneer vasthouden te zwaar wordt.

Je voelt het vaak al vóór je het durft toe te geven.
In stilte. In ademhaling. In dat ondefinieerbare besef dat niets meer vanzelfsprekend is.

​

Joey: mijn eerste les in liefde en afscheid

Laat me jullie meenemen in mijn proces van loslaten.

No Body en Geena zijn fysiek niet meer hier. Bij hen lag de eindbeslissing bij de eigenaar. Ik stond ernaast, voelde mee, rouwde mee maar ik moest zelf de keuze niet te maken. Bij Joey was dat anders. Bij Joey was ik degene die moest beslissen.

Joey was mijn aller eerste hond. Bij mij sinds hij acht weken oud was, en bijna dertien jaar gebleven.
Bijna dertien jaar samen. Bijna dertien jaar waarin hij mijn therapeut was, mijn spiegel, mijn beste maatje.

Hij was er nog vóór ik wist dat ik iemand nodig had. Hij keek door mijn maskers en muren heen. Zag me zoals ik echt was. Zonder woorden. Zonder oordeel.

Toen hij ouder werd, kwam het besef langzaam. Niet plots. Niet dramatisch. Maar in kleine veranderingen die zich opstapelden. Hij stond moeilijker recht. Sliep meer. Niet de slaap die energie geeft, maar een moeheid die bleef hangen. Zijn eerste stappen waren krampachtig. Af en toe zakte hij door zijn pootjes. Er waren accidentjes. Kleine signalen. Waarschuwingen die je eigenlijk niet wílt zien, maar ook niet kunt negeren.

​

Elke verandering voelde als een steek. Ik wilde vasthouden.
Nog één dag.
Nog één week.
Nog één ochtend waarop hij me begroette alsof er niets aan de hand was.

Diep vanbinnen wist ik het al. Dit was ouderdom. Dit was een lichaam dat harder werkte dan het kon dragen. Dit ging niet meer beter worden.

De angst kwam stilletjes binnen: Maak ik de juiste keuze? Is het te vroeg? Ben ik te laat? Ik worstelde met schuldgevoel, liefde en angst tegelijk.

En uiteindelijk koos ik voor Joey. Ik koos om hem in te laten slapen.
Niet uit gemak.
Niet uit gemakzucht.
Wel uit liefde en uit eerlijkheid naar hem toe.

Het deed verschrikkelijk veel pijn. En tegelijkertijd was het het meest liefdevolle wat ik ooit voor hem kon doen. Joey leerde me dat loslaten geen einde is. Dat liefde van vorm verandert en nooit verdwijnt.

​

De stille signalen bij paarden

Paarden zijn meesters in verbergen. Als prooidieren zijn ze gebouwd om door te gaan en om kwetsbaarheid niet te tonen. Een paard in pijn schreeuwt zelden. Pijn fluistert. Ze verbergen het. Soms zelfs voor jou.

Je ziet het in kleine dingen:

• Een blik die minder volgt

• Ogen die minder sprankelen

• Minder nieuwsgierigheid

• Een paard dat zich meer en meer afzondert

• Dat liever aan de rand van de kudde staat dan in het midden

• Dat niet meer opkijkt bij je stem, of je niet meer enthousiast begroet

Ook het lichaam spreekt:

• Moeite met opstaan of gaan liggen.

• Moeilijker bewegen, vooral na rust.

• Vaker gewicht verplaatsen.

• Zuchten, spanning

Wanneer is het tijd om los te laten? Je voelt het vaak al vóór je het durft toe te geven. De kleine dingen die veranderen, het lichaam die spreekt. Samen vertellen ze één verhaal: een lichaam dat niet meer mee kan.

En diep vanbinnen voel je het ook.
Vasthouden is niet langer oké.
Het wordt rekken. Strijden. Pijn verlengen.

​

Vasthouden of loslaten

Daar sta je dan. Tussen liefde en angst. Tussen hoop en realiteit. Vasthouden voelt veilig. Loslaten voelt als falen.

Je vraagt jezelf af: Doe ik dit voor hem, of voor mij? Want zolang hij nog “meedoet”, lijkt het alsof het nog kan. Alsof het nog niet hoeft. Alleen is meedoen niet hetzelfde als goed zijn. Volhouden is niet hetzelfde als leven.

Misschien heb je tegen jezelf al eens gezegd:
Nog één wandeling.
Nog één rit.
Nog één weideseizoen.
Nog één…

En ondertussen zie je het licht in hun ogen zachter worden. Het terugtrekken. De moeite. De stilte. Deze momenten grijpen je bij de keel. Ze laten je hart bonzen van liefde, verdriet en angst tegelijk. 

Ze dwingen je om stil te staan bij de vraag: Wat betekent liefde écht?

​

Als kiezen onmogelijk voelt

Soms voelt kiezen onmogelijk. Niet omdat je de opties niet kent, maar omdat beide pijn doen.
Blijven voelt verkeerd. Loslaten voelt ondraaglijk.

Schrijf de twee opties op een stukje papier. Niet mooi. Niet netjes. Gewoon eerlijk.

Ik hou vast. Ik laat los.

Vouw ze op. Hussel ze in een kommetje. Trek er één uit. Niet omdat dat papiertje het antwoord heeft. Maar omdat jouw lichaam wel weet wat waar is. Voel vóór je leest. Zakt je hart? Komt er weerstand? Of juist een onverwachte rust?

En als je merkt dat je hoopt dat het andere papiertje eruit komt, dan heb je misschien al meer gevoeld dan je durfde toegeven.

​

Het proces van loslaten

Loslaten is geen knop waar je op drukt. Het is een weg die je bewandelt. Met stappen vooruit en achteruit. Met dagen waarop je denkt: ik kan dit nog niet. En andere waarop je voelt: ik kan dit niet langer uitstellen.

Loslaten kan betekenen:

• jezelf toestemming geven om weer te lachen, zonder schuld

• accepteren dat liefde verandert, maar niet verdwijnt

• kiezen voor rust boven uitstel

• pijnvrij leven boven hoop die pijn doet

Je laat je paard of hond niet los. Je laat de vorm los waarin je vasthield. Je draagt de liefde anders.

​

Het moment dat je hart stilvalt

Het is een ochtend zoals elke andere. De zon schijnt door het raam. Vogeltjes fluiten. Joey ligt naast mijn stoel, zijn kop zwaar op mijn voeten. Zijn ademhaling is rustig, maar niet vrolijk. Hij kijkt op, gaat zitten en legt zijn hoofd op mijn schoot. Hij zucht zacht terwijl hij zijn neus onder mijn hand duwt. Het voelt alsof hij iets zegt zonder woorden: Het is goed. Ik vertrouw je. Ik huil terwijl ik hem aai. Mijn keuze was gemaakt.

Je paard staat alleen, weg van de groep. Niet nieuwsgierig. Niet enthousiast. Merkbaar oncomfortabel. Hij vraagt niets, maar alles tegelijk: dat je ziet, voelt en kiest. 
Misschien is de vraag die je je dan moet stellen niet: Kan ik hem nog houden? Maar: Hoe wil ik dat hij zich vandaag voelt? En wil ik dat hij zo verder moet? En als je dat durft te voelen, volledig en eerlijk, dan zie je het misschien ook: Vasthouden kan liefde zijn. Maar loslaten is soms de diepste, meest pure vorm van liefde die je ooit kunt geven.

​

Het einde dat geen einde is

Paarden en honden leven in het nu. Niet in gisteren. Niet in morgen. Niet in “misschien wordt het beter”. En als dat nu gevuld is met pijn, vermoeidheid en strijd, dan is loslaten geen opgeven. Het is bescherming. Een laatste daad van liefde naar je dier toe.

Wees mild voor jezelf. Loslaten hoort bij liefde. Rouw kent geen agenda en je mag voelen wat je voelt. Boosheid, verdriet, ongeloof, verloren zijn, ... Het is allemaal ok, het mag er zijn. 

Joey bleef net als No Body en Geena . Niet fysiek, maar in alles wat ze mij leerde. In herinneringen. In stilte. In warmte, in lessen die ze me leerden, in ademhaling, in tekens.

Ze zijn altijd en overal aanwezig. Zelf al zie je ze niet meer. 

​

Slot

Misschien is de moeilijkste waarheid deze: liefde vraagt soms dat je stopt met wachten. Niet wachten tot het lichaam opgeeft. Niet wachten tot pijn het enige is wat overblijft. Niet wachten tot er geen keuze meer lijkt te zijn.

Want wachten kan ook een vorm van vasthouden zijn. En vasthouden kan, hoe liefdevol ook bedoeld, lijden verlengen.

Zoals ik al eerder zei leven paarden en honden niet in straks. Niet in morgen. Niet in misschien wordt het weer beter.
Ze leven in dit ene moment.

En als dat moment zwaar is, als elke beweging moeite kost, als het licht in hun ogen minder wordt, dan vraagt liefde iets wat tegen alles in gaat: dat jij de pijn draagt, zodat zij dat niet meer hoeven te doen.

Loslaten is niet kiezen voor leegte. Het is kiezen voor rust vóór de strijd. Voor waardigheid vóór uitputting. Voor liefde zonder voorwaarden. Niet omdat je niet meer kunt vasthouden, maar omdat je genoeg liefhebt om te zeggen: je hoeft zo niet verder.

En die liefde, die stopt niet bij afscheid.
Die blijft.